Contact : 022-24054714, 24057268

तिसरी राज्यस्तरीय विज्ञान आणि गणित शिक्षक परिषद

कार्यशाळा

महाराष्ट्र राज्यातील शिक्षक वर्गांमध्ये शिकविताना त्यांच्या स्वत:च्या काही विशेष व नावीन्यपूर्ण पध्दतीचा अवलंब करताना आढळतात. यामध्ये नावीन्यपूर्ण प्रयोग, काही प्रारूपे,तालिका,नकाशे, चित्रे इत्यादींचा समावेश असतो. तंत्रज्ञानाच्या प्रगतीमुळे काही शिक्षक स्वत:च्या वेबसाईटही बनवतात, तसेच या नावीन्यपूर्ण पध्दती इतर शिक्षकांपर्यंत पोचविण्यासाठी व्हॉटसअॅप,फेसबुक,ट्वीटर,या समाजमाध्यमांचाही उपयोग केला जातो. परंतु तरीदेखील हे मार्ग अपुरेच पडतात व शिक्षकांच्या या नावीन्यपूर्ण पध्दतींचे इतर शिक्षकांसमावेत अपेक्षेइतके आदान प्रदान होत नाही. यावर एक उपाय शोधण्यासाठी मराठी विज्ञान परिषदेने(मविप) पुढाकार घेतला आहे. मविप ही ५२ वर्षाची जुनी, मुख्यत: ज्ञान संवर्धन व विशेषत: विज्ञान प्रसाराच्या कार्याला वाहून घेतलेली संस्था आहे. मविपला असे जाणवले की अशा कल्पक शिक्षकांना एकाच व्यासपीठावर आणावे आणि त्यांच्या नावीन्यपूर्ण शिक्षणपद्धती मोठ्या शिक्षक समूहासोर सादर करण्याची संधी मिळावी.यानुसार, मविपने याआधी २०१६ व २०१७ यावर्षी दोन राज्यस्तरीय विज्ञान आणि गणित शिक्षक परिषदांचे आयोजन इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स एज्युकेशन अँड रिसर्च(आयसर), पुणे येथे केले होते ज्यामध्ये अनुक्रमे ७० व ६५ शिक्षकांचा सहभाग होता. या परिषदांचे मुख्य विषय अनुक्रमे ‘कृतीतून विज्ञान शिक्षण’‘मूल्यमापन’ होते.


या परिषदांमधील सहभागींना परिषदेच्या विषयावर शोध निबंध लिहून तो परिषदेमध्ये सादर करायचा होता, ज्यामध्ये एकाच वेळी एकपेक्षा अधिक वर्गात सादरीकरणाचा कार्यक्रम सुरू होता.सहभागींना शोधनिबंध सादर करण्यासाठी ८ मिनिटाचा अवधी दिला गेला.सादरीकरण सदीप पध्दतीने (Power Point Presentation) अथवा साधे मौखिक सादरीकरण करायचे होते. प्रत्येक सादरीकरणानंतर सादरीकरण करणारे सहभागी आणि सादरीकरणाचे मूल्यमापन करणारे तज्ञ (दोन) व त्या गटामधील इतर सहभागी यांच्यामधील प्रश्नोत्तरासाठी २ मिनिटाचा अवधी दिला गेला. सादरीकरणाचे सत्र संपल्यावर त्या त्या वर्गातील दोन उत्तम सादरीकरणांची निवड करण्यात आली व त्यांना समारोपाच्या कार्यक्रमात गुणवत्ता प्रमाणपत्रे देण्यात आली. प्रत्येक वर्गातील प्रथम क्रमांकाचे सादरीकरण करणा-या सहभागीना आयसरतर्फे ५/६ आठवड्यांचे प्रशिक्षण मिळण्याची संधी दिली गेली. या प्रशिक्षणाचा संपूर्ण खर्च आयसर करेल अशीही घोषणा करण्यात आली.


या परिषदांमध्ये सहभागींना इतक्या मोठ्या शिक्षकसमूहासमोर सादरीकरणाची संधी मिळण्याव्यतिरिक्त इतर सहभागींचे सादरीकरण बघण्याची संधी मिळाली.या सर्व सहभागींना शिक्षक परिषदेपासून झालेला लाभ बघता अशा प्रकारचा लाभ महाराष्ट्रातील अधिकाधिक शिक्षकांपर्यंत पोचविण्यासाठी मविपने अशा प्रकारच्या परिषदा २०१६ या वर्षापासून ५ वर्षांसाठी आयोजित करण्याचे ठरवले आहे.यानुसार, तिसरी विज्ञान व गणित शिक्षक परिषद नोव्हेंबर/डिसेंबर २०१८मध्ये आयसर, पुणे येथे आयोजित करण्यात येईल. या परिषदेचा विषयदेखील ‘मूल्यमापन’ हाच असेल.तसेच पहिल्या दोन राज्यस्तरीय विज्ञान व गणित शिक्षक परिषदांचा आढावा घेउन व त्यामध्ये सहभागींनी केलेल्या सूचनांवर विचार करून मविपने तिस-या विज्ञान व गणित शिक्षक परिषदेच्या पूर्वतयारीसाठी कार्यशाळा आयोजित करण्याचे ठरवले आहे, ज्यामध्ये प्रामुख्याने खालील गोष्टींचा समावेश असेल.


१ परिषदेचा विषय व उपविषय संभाव्य सहभागींना अधिक स्पष्ट करून सांगणे.
२ सादरीकरणात संख्याशास्त्रातील संकल्पना/ तंत्रांचा अवलंब कसा करावा हे सांगणे
३ प्रयोगाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांचे मूल्यमापन करणे व त्यासंबंधातील गोष्टी. या कार्यशाळांचा तपशील खालीलप्रमाणे आहे.


अनु. क्र. कार्यशाळेची तारीख कार्यशाळेचे स्थान कुठल्या जिल्ह्यातील शिक्षक कार्यशाळेत सहभागी होण्याकरिता पात्र असतील. कार्यशाळेच्या आदल्या रात्री कार्यशाळेच्या जागी राहण्याची व्यवस्था होऊ शकेल का?
२ मे २०१८ मराठी विज्ञान परिषद,विज्ञान भवन, व्ही. एन. पुरव मार्ग,सायन- चुनाभट्टी,मुंबई ४०००२२ मुंबई शहर, मुंबई उपनगर,ठाणे,पालघर,रायगड आणि नाशिक जिल्हे नाही.
४ मे २०१८ आझाद महाविद्यालय, सातारा सातारा, सांगली, कोल्हापूर नाही
१४ जून २०१८ इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स एज्युकेशन अँड रिसर्च(आयसर), पाषाण,पुणे अनु. क्र. १ व २ समोर दर्शविलेल्या जिल्ह्यांव्यतिरिक्तचे महाराष्ट्र व गोवा जिल्ह्यांतील सर्व जिल्हे. मर्यादित संख्येत उपलब्ध


अ) महाराष्ट्र व गोवा राज्यातील ६वी ते १२वी च्या वर्गांना विज्ञान व गणित शिकविणारे शिक्षक व विज्ञान प्रसारक या तीनपैकी कुठल्याही एका कार्यशाळेत (त्यांच्या निवासस्थानानुसार ) सहभागी होऊ शकतात.


आ) कार्यशाळा अनु.क्र.१ व ३ साठी श्री प्रकाश मोडक (इ-मेल modakmvp@gmail.com आणि भ्रमणध्वनी क्रमांक 9920329984) समन्वयक आहेत. कार्यशाळा अनु.क्र.२ साठी डॉ. सुधीर कुंभार (इ-मेल kumbhar.sudhir1966@gmail.com आणि भ्रमणध्वनी क्रमांक 9421214136) समन्वयक आहेत.कार्यशाळेत सहभागी होऊ इच्छिणा-या व्यक्तींनी खालील तपशीलासह त्या त्या समन्वयकांशी इ-मेल द्वारे संपर्क करावा. 1. पूर्ण नाव २. निवासस्थानाचा पत्ता ३. शिकवत असलेल्या शाळेचे /महाविद्यालयाचे /संस्थेचे नांव ४. इ-मेल ५. संपर्क क्रमांक (भ्रमणध्वनी आणि /किंवा दूरध्वनी क्रमांक) ६. शिकवत असलेले वर्ग (इयत्ता) ७. शिकवत असलेला/असलेले विषय.


इ) या कार्यशाळा निशुल्क असून कार्यशाळेच्या दिवशी चहा व जेवणाची व्यवस्थाही निशुल्क केली जाईल. आयसर येथील कार्यशाळेतील पुणे शहर,उपनगरे व पुणे जिल्हा याव्यतिरिक्त निवास स्थान असलेल्या काही मर्यादित संख्येपर्यंतच्या व्यक्तींची कार्यशाळेच्या आदल्या रात्रीच्या निवासाची व भोजनाची व्यवस्था निशुल्क केली जाईल.


ई) प्रवास खर्चाच्या परताव्यासाठी पात्र नसलेले सहभागी:
     १. अनु. क्र.१ च्या कार्यशाळेतील सहभागी ज्यांचे निवासस्थान मुंबई किंवा त्यापुढे विरार, कर्जत,पनवेल पर्यत आहे व ज्याना कार्यशाळेच्या जागी (मराठी विज्ञान परिषद, चुनाभट्टी) पोचण्यासाठी लोकल ट्रेन सर्विस उपलब्ध आहे.
     २. अनु. क्र.२ च्या कार्यशाळेतील सहभागी ज्यांचे निवास स्थान या तीन जिल्ह्यात कुठेही असो.
     ३. अनु. क्र.३ च्या कार्यशाळेतील सहभागी ज्यांचे निवास स्थान पुणे शहर, त्याची उपनगरे आणि पुणे जिल्हा यामध्ये कुठेही असल्यास.


उ) प्रवास खर्चाच्या परताव्यासाठी पात्र असलेले सहभागी:

मराठी विज्ञान परिषद, मुंबई आणि इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स एज्युकेशन अँड रिसर्च(आयसर), पाषाण,पुणे येथील कार्यशाळेतील सहभागी जे, वरील ई१ ई३ या गटात येत नाहीत ते प्रवास खर्चाच्या परताव्यासाठी खालीलप्रमाणे पात्र असतील.

१. निवासस्थानापासून सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन अथवा सर्वात जवळचा एसटी बस स्टॉप ते कार्यशाळेच्या स्थानापर्यंत, यायच्या व परतीच्या प्रवासाच्या रेल्वेच्या दुस-या वर्गाच्या साधारण /शयनयान (वातानुकुलीत नसलेल्या ) किंवा साधारण एस टी बसच्या (वातानुकुलीत नसलेल्या) भाड्याचा परतावा. यासाठी कमीत कमी एका वेळच्या प्रवासाचे तिकीट अथवा पावती सादर करणे गरजेचे आहे.

२. प्रवास जर स्वत:च्या वाहनाने अथवा उच्च श्रेणीने केल्यास परताव्याची रक्कम वरील क्रमांक १ मध्ये दर्शविलेल्या प्रमाणे दिली जाईल.

३. निवासस्थानाच्या जागी / कार्यशाळा असलेल्या शहरात (मुंबई/पुणे येथे) रेल्वे स्थानक /एस टी बस स्थानक / कार्यशाळेचे प्रत्यक्ष स्थान याठिकाणी टॅक्सी(taxi)/ ऑटोरिक्षा ने केलेल्या प्रवासाच्या भाड्याचा परतावा देय नसेल.




मुख्य विषय व उपविषय

मुख्य विषय : मूल्यमापन

मूल्यमापनाद्वारे आपण विद्यार्थ्यांच्या संपादनाची पातळी मोजतो. याकरता आपण लेखी अथवा तोंडी परीक्षा घेतो आणि मुख्यत: मुलांच्या विषयज्ञानाची पातळी तपासतो. मूल्यमापन मूलत: केवळ विषयज्ञानाचे नसून ते विषयाच्या अभ्यासाची एकूण उद्दिष्टे ‍विद्यार्थांनी किती संपादन केली आहेत, माहिती–ज्ञान–क्षमता–कौशल्ये - रूची - अभिवृत्ती या सगळ्या बाबतीत विद्यार्थी कोठे आहेत, याचे तारतम्य असायला हवे. त्याचा उपयोग विद्यार्थ्यांची केवळ क्रमवार प्रत लावणे नसून तो कशात प्रवीण आहे, कशात नाही, प्रावीण्य मिळवण्यासाठी त्याला काय करायला हवे, त्याच्याकडे कोणत्या क्षमता - कौशल्ये आहेत, कोणत्या वाढायला हव्यात, त्याला कशात रूची आहे, ती कशी वाढवता येईल, त्याची अभिवृत्ती कशी जोपासता येईल हे ठरवणे, हाही आहे. म्हणजे विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण प्रगतीमध्ये मूल्यमापन हे निर्णायक आहे, आणि ते केवळ लेखी वा तोंडीपरीक्षेद्वाराच नाही, तर प्रात्याक्षिके, विद्यार्थ्यांच्या वर्तणूकीचे निरीक्षण, चर्चा, प्रकल्प अशा ‍विविध मार्गाने करता येते. तसेच ते सातत्याने करायला लागते, केवळ सत्राच्या वा वर्षाच्या शेवटी नाही.


वर दर्शविल्याप्रमाणे तिस-या राज्यस्तरीय विज्ञान व गणित शिक्षक परिषदेचा मुख्य विषय हा विद्यार्थ्यांच्या मूल्यमापनासाठी शिक्षक वापरत असलेल्या नावीन्यपूर्ण पध्दती हा आहे. या पध्दती विज्ञान आणि गणित शिक्षणाच्या कोणकोणत्या उद्दिष्टांसाठी वापरता येतात यावरून मुख्य विषयाचे उपविषय ठरवले आहेत. त्या उपविषयांची व्याप्ती व थोडक्यात वर्णन पुढे दिले आहे.


मौलिक विचार करण्याच्या क्षमतेचे मूल्यमापन : ज्ञानात्मक, भावनात्मक आणि सामाजिक या तिन्ही पातळींवर विद्यार्थी वेगळा, नवीन मौलिक विचार- निरीक्षणे –युक्तिवाद करू शकतो का, समस्यांवर वेगळी युक्ती - उपाय सुचवू शकतो का, नेहमीच्या गोष्टींकडे वेगळेपणे बघण्याची दृष्टी त्याच्याकडे आहे का, त्याच्याकडे विषयांचे ज्ञान, साहित्य, संवाद, ललित, कला, क्रीडा या बाबतीत सर्वांपेक्षा वेगळी सृजनशीलता आहे का, हे तपासणे या उपविषयाखाली येईल.


संवाद- संप्रेषण कौशल्याचे मूल्यमापन : विद्यार्थी विज्ञान आणि गणित याविषयांचे आपले ज्ञान, मते, विचार, आपण केलेला प्रकल्प वा सोडवलेली समस्या, लेखन, लेखी वा मौखिक सादरीकरण, चर्चा अशा माध्यमांद्वारा कशी मांडतो, याबाबतीत त्याची क्षमता किती विकसित झाली आहे हे तपासणे व विद्यार्थ्याला प्रत्याभरणाद्वारे (फीडबॅक) पुढे जाण्यास मदत करणे, हे या उपविषयाच्या अंतर्गत येईल.


संबोधांच्या आकलनाचे मूल्यमापन : विद्यार्थ्यांचे विषयातील सैध्दांतिक तसेच प्रात्यक्षिकासंबंधीचे संबोध, संकल्पना यांचे आकलन कितपत आहे, त्याला या संबोधांचे उपयोजन करता येते का, विषयातील घटकांची साकलिक कल्पना कितपत आहे याची चर्चा या उपविषयात व्हावी अशी अपेक्षा आहे.


प्रयोगशाळेतीलकौशल्यांचे मूल्यमापन : विद्यार्थी प्रयोग कसे करतो याचे तसेच त्यासाठी लागणारी निरीक्षण, वर्गीकरण, प्रयोगांची उपकरणे हाताळणे, अंदाज, मापन, अनुमान, प्रसंगी प्रयोगाची आखणी करणे, दिलेल्या प्रयोगात बदल करणे, निरीक्षणांची योग्य नोंदणी, त्यांचे व्यवस्थित सादरीकरण अशी कौशल्ये त्याला किती आत्मसात झाली आहेत, याचे मूल्यमापन या उपविषयाखाली केले जाईल.


वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचे मूल्यमापन : विज्ञान आणि गणित शिकताना विद्यार्थ्याला संख्यांचे, पुराव्याचे आणि पुराव्यावर आधारित युक्तिवादाचे महत्त्व कळले आहे का, अशा तऱ्हेचा युक्तिवाद तो करू शकतो का, विज्ञानात प्रयोग आणि निरीक्षणे यावर आधारित पुराव्याशिवाय अन्य कोणताही ज्ञानाचा स्रोत स्वीकारला जात नाही हे त्याला पटले आहे का, याचे मूल्यमापन या उपविषयामध्ये अपेक्षित आहे. त्याचबरोबर विज्ञानाचे जीवनात, राष्ट्राच्या प्रगतीत योगदान काय आहे याची जाणीव, तसेच विज्ञान व गणित या विषयांतील रूची आणि आत्मविश्वास यांचेही मापन येथे अपेक्षित आहे.


समस्या सोडवण्याच्या क्षमतेचे मूल्यमापन: विज्ञान व गणित या विषयांतील प्रश्न व समस्यांचीच नव्हे तर, या विषयांचा उपयोग करून भोवतालच्या जीवनातील समस्या समजावून घेण्याच्या आणि त्या सोडवण्याच्या दृष्टीने प्रयत्न करण्याची वृत्ती, ते सोडवण्याची क्षमता, त्याकरता इतरांबरोबर कार्य करण्याची तयारी, नेतृत्वगुण यांचे मूल्यमापन या उपविषयाच्या अंतर्गत होईल.


सातत्यपूर्ण आणि साकलिक मूल्यमापन : सुरुवातीला म्हटल्याप्रमाणे विज्ञान आणि गणित या विषयांतील विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण प्रगतीचा आलेख शिक्षकांकडे असायला हवा. याकरता केवळ सत्राच्या अखेरीस येणाऱ्या लेखी परीक्षांद्वारेच नव्हे तर विविध प्रात्यक्षिके, वर्तणुकीचे निरीक्षण, चर्चेतील-प्रकल्पातील सहभाग- अशा विविध मार्गांनी विद्यार्थ्यांचे मूल्यमापन करायला हवे, त्यांना प्रत्याभरण (फीडबॅक) द्यायला हवे, आणि हे सातत्याने करायला हवे. यासंबंधी शिक्षकांनी केलेले अभिनव प्रयत्न या शेवटच्या उपविषयाखाली मांडावेत.




तिसरी राज्यस्तरीय विज्ञान आणि गणित शिक्षक परिषद – २०१८

माहिती आणि मार्गदर्शक सूचना

तिसरी राज्यस्तरीय विज्ञान आणि गणित शिक्षक परिषद (शिक्षक परिषद) आयसर, पुणे येथे २६-२७ डिसेम्बर २०१८ रोजी आयोजित करण्यात येत आहे. परिषदेच्या स्थानाचा पूर्ण पत्ता खालीलप्रमाणे :

इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स एज्युकेशन अँड रिसर्च(आयसर), डॉ. होमी भाभा रोड,वॉर्ड नं.८ एन. सी एल. कोलोनी कदतदलगजवळकॉलोनी जवळ , पाषाण, पुणे ४११००८

या परिषदेत सहभागी होण्यासाठीचे पात्रता निकष व या संबंधातील माहिती/मार्गदर्शक सूचना खालीलप्रमाणे:


१. पात्रता : महाराष्ट्र व गोवा राज्यातील ६वी ते १२वी या वर्गांना विज्ञान आणि/ किंवा गणित हे विषय शिकविणारे शिक्षक तसेच विज्ञान प्रसारक या शिक्षक परिषदेत सहभागी होण्यासाठी पात्र असतील.


२. शिक्षक परिषदेचा मुख्य विषय : या परिषदेचा मुख्य विषय मूल्यमापन असून या अंतर्गत ७ उपविषय आहेत. मुख्य विषय व उपविषयांवरील माहिती या वेबसाईटवर अन्य ठिकाणी दिलेली आहे. या शिक्षक परिषदेतील सहभागासाठी कुठल्याही एका उपविषयावर शोध निबंध लिहून तो मराठी विज्ञान परिषदेच्या (परिषद) खालील पत्यावर ३१ ऑक्टोबर २०१८ किंवा त्यापूर्वी पोहोचेल असा पाठवावा.मराठी विज्ञान परिषद, विज्ञान भवन, वि. ना. पुरव मार्ग, शीव-चुनाभट्टी, मुंबई ४०००२२ दूरध्वनी : 022 24054714 022 24057268 शोध निबंध पाठवत असलेल्या पाकिटावर ठळक अक्षरात शिक्षक परिषद २०१८-शोध निबंध असे लिहावे. तसेच शोध निबंधाची सॉफ्ट कॉपी प्रकाश मोडक (भ्रमण ध्वनी क्र.9920329984) यांना modakmvp@gmail.com या मेल अॅड्रेसवर पाठवावी.


३. शोध निबंध लिहिण्यासंबंधी सूचना : शोध निबंध लिहिते/सादर करतेवेळी सहभागींनी खालील सूचनांचे काटेकोरपणे पालन करावे.
अ. शोध निबंध आणि त्याचा सारांश यासाठीची शब्दमर्यादा अनुक्रमे २००० व २०० आहे.
आ. शोध निबंध मराठी, इंग्लिश अथवा हिंदी भाषेत असावा.
इ. मराठी व हिंदी भाषेतील शोध निबंध UNICODE मध्ये टाईप केलेले असावेत. इंग्लिश भाषेतील शोध निबंध एम.एस.वर्ड (M.S.WORD AERIAL)मध्ये टाईप केलेले असावेत. निबंधासाठी अक्षराचा आकार (FONT SIZE) १२ व लाईन स्पेसिंग १.० असे असावे.
ई. शोध निबंधाचे सदीप (P.P.T.) सादरीकरण करावे अथवा ते अन्य पध्दतीने करावे. सदीप (P.P.T.) सादरीकरण करण्यासाठी लागणारी सर्व सोय आयसर येथे उपलब्ध असेल. परंतु शिक्षकांनी आपले सादरीकरण पेनड्राईव्हसारख्या साधनामध्ये आणावे.
उ. शोध निबंध सादरीकणासाठी प्रत्येक सहभागी शिक्षकास जास्तीत जास्त ८ मिनिटाचा अवधी मिळेल. सादरीकरणानंतर परीक्षक व इतर सहभागी शिक्षकांबरोबर प्रश्नोत्तरासाठी २ मिनिटाचा अवधी असेल.
ऊ. प्रत्येक सहभागी एकच शोध निबंध सादर करू शकेल.परंतु एका शोध निबंधासाठी मुख्य (First) लेखकाबरोबर एक किंवा अधिक सह-लेखक असू शकतात.तसेच एक शोध निबंध सादर करण्यासाठी फक्त एकच शिक्षक म्हणजे मुख्य लेखक अथवा कोणताही एक सह लेखक परिषदेत सहभागी होऊ शकतो.शोध निबंधाचे सादरीकण मुख्य लेखकाऐवजी कोणताही सहलेखक करणार असल्यास तशी सूचना शोध निबंध पाठवताना द्यावी.
ए. शोध निबंध लिहिताना व सादर करताना खालील क्रम पाळावा.
     (१) शोध निबंधाचे शीर्षक ठळक अक्षरात मध्यभागी व १२ फॉन्ट (Font) मध्ये असावे.
     (२) उप विषय ठळक अक्षरात १२ फॉन्ट (Font) मध्ये दाखवावा.
     (३) सारांश (शब्द मर्यादा २०० शब्द)
     (४) कळीचे शब्द (Key Words)-शब्दसंख्या साधारणपणे ५ च्या आसपास असावी.
     (५) प्रस्तावना
     (६) संशोधनाचे उद्दिष्ट (यामध्ये संशोधनासंबंधीत प्रश्न आणि/किंवा गृहतीकं याचा अंतर्भाव असावा).
     (७) संशोधन पध्दती व त्यासाठी वापरलेली उपकरणे व तंत्र (संशोधन पध्दती प्रयोगात्मक, सर्वेक्षणात्मक,अभिक्रिया संशोधन अथवा प्रत्यक्ष उदाहरण (case study) किंवा कुठलीही संबंधीत पध्दती असेल. उपकरणे आणि तंत्रामध्ये नमुन्याची निवड व त्याचे आकारमान, माहितीचे संकलन किंवा कुठलीही संबंधीत पध्दत असू शकते.
     (८) माहितीचे विश्लेषण व त्यापासून घ्यायचा बोध
     (९) निष्कर्ष
     (१०) भविष्यातील कार्यासाठीचा वाव
     (११) आभार (ऐच्छिक)
     (१२) संदर्भसूची (प्रकाशित संदर्भसूची बरोबर ज्या वेबसाईट बघितल्या असतील अथवा ज्यावरील मजकूर उतरविलेला असेल अशा वेबसाईटसचा [बघितलेल्या] सालानुसार व वर्णक्रमानुसार उल्लेख)
     (१३) परिशिष्ट (आधारसामग्रीच्या एकत्रीकरणासाठी वापरलेली उपकरणे व प्रश्नावली इत्यादी)
ऐ. शोध निबंधाच्या शेवटी खालील तपशील द्यावा.
     (१) शोध निबंध लेखक आणि प्रत्येक सहलेखकाचे नाव, घराचा संपूर्ण पत्ता, शाळा/कनिष्ठ महाविद्यालय/शैक्षणिक संस्था (जेथे शिक्षक सध्या शिकवत आहेत), इ-मेल अ‍ॅड्रेस, भ्रमण ध्वनी क्रमांक (दूरध्वनी क्रमांक)
     (२) ज्या इयत्तांना(वर्गाना) लेखक व सहलेखक शिकवत आहेत त्या इयत्ता (६वी ते१२वी) व शिकवत असलेले विषय (विज्ञान आणि किंवा गणित)
     (३) जर एक किंवा अधिक सहलेखक असतील तर जे(एकच) शिक्षक शोध निबंधाचे सादरीकरण करणार असतील त्यांचे नाव ठळकपाने नमूद करावे.


४.निवड सूची : ज्या व्यक्तींच्या शोध निबंधांची निवड शिक्षक परिषदेत सादरीकरणासाठी होईल. अशा व्यक्तींच्या नावांची सूची www.scienceteacherscongress.org या वेबसाईटवर १० नोव्हेंबर पर्यंत जाहीर केली जाईल.


५. ज्या व्यक्ती त्यांचे शोध निबंध परिषदेकडे ३१ ऑक्टोबर २०१८ रोजी किंवा त्यापूर्वी पोचतील असे पाठवतील त्या व्यक्तींनी त्यांचे आयसर येथे शिक्षक परिषदेत सहभागी होण्यासाठीचे तिकिटांचे येण्याजाण्याचे आरक्षण जरूर करावे, ज्यामुळे आयत्या वेळी तिकिटांचे आरक्षण न मिळाल्यामुळे होणारी गैरसोय टाळता येईल.


६. शिक्षक परिषदेच्या कार्यक्रमाचा समारोप झाल्यानंतर सहभागीना उपस्थिती, सहभाग प्रमाणपत्र व प्रवासखर्चाचा परतावा ( पात्रतेप्रमाणे) दिले जाईल. ज्या व्यक्ती शिक्षक परिषदेत उपस्थित राहतील परंतु कुठल्याही कारणास्तव आपला शोध निबंध सादर करणार नाहीत अशा व्यक्तीना सहभाग प्रमाणपत्र दिले जाणार नाही. उपस्थिती व सहभाग प्रमाणपत्रांमधील व्यक्ती व ती शिकवत असलेल्या संस्थेचे नाव यासाठीच्या जागा मोकळ्या ठेवलेल्या असतील. सहभागींनी ही नावे प्रमाणपत्रांमध्ये स्वत: लिहावीत ज्यामुळे नावे लिहिण्यात होणा-या संभाव्य चुका टाळल्या जातील.


प्रवास खर्चाचा परतावा :
(अ) ज्या सहभागींचे निवासस्थान पुणे शहर किंवा त्याच्या उपनगरात असेल उदाहरणार्थ पिंपरी,चिंचवड,हडपसर,बाणेर,वाकड इत्यादी ( म्हणजे ज्या ठिकाणी पुणे महानगरपालिकेची बस सेवा उपलब्ध आहे) अशा व्यक्ती कुठल्याही प्रवास खर्चाच्या परताव्यासाठी पात्र असणार नाहीत.
(आ) ज्या सहभागींचे निवास स्थान मुबई शहरात किंवा मध्य रेल्वेवर ठाणे शहरापर्यंत, पश्चिम रेल्वेवर दहिसरपर्यंत व नवी मुंबईत पनवेल पर्यंत असेल अशा व्यक्तींसाठी मराठी विज्ञान परिषदेच्या शीव चुनाभट्टी येथील कार्यालयापासून दिनांक २५.१२.२०१८ रोजी आयसर, पुणे येथे जाण्यासाठी व दिनांक २७.१२.२०१८ रोजी परतीच्या प्रवासासाठी बसची व्यवस्था केली जाण्याची शक्यता आहे. अशा प्रकारे बसची व्यवस्था केल्यास वरील ठिकाणी निवासस्थान असलेल्या सहभागींनी या बस व्यवस्थेचा लाभ न घेतल्यास त्या व्यक्ती कुठल्याही प्रवासखर्चाच्या परताव्यासाठी पात्र असणार नाहीत. मुबई ते पुणे व परतीच्या प्रवासात ही बस सर्वसाधारणपणे एस.टी.( Maharashtra State Transport) च्या बसेस ज्या मार्गांनी जातात त्याच मार्गांनी जाईल. परिषदेच्या कार्यालयापासून बस सुटण्याची नक्की वेळ व सहभागींना बसमध्ये चढण्यासाठीचे थांबे ( pick up points) या बाबतच्या सूचना सर्व सबंधिताना इ-मेल/ फोनद्वारे दिनांक २०.१२.२०१८ पर्यंत दिल्या जातील.
(इ) इतर सर्व सहभागी, ज्यांच्या निवास स्थानाची जागा वरील ७(अ) व ७(आ) मधील जागांपेक्षा वेगळी असेल, त्यांचे निवास स्थान व पुणे रेल्वे स्टेशन अथवा पुणे बस स्थानक यामधील अंतरासाठीच्या रेल्वेच्या दुस-या वर्गाच्या साधारण (ordinary i.e. Non A. C.)/ शयनयान (sleeper) याच्या भाडयाइतक्या रकमेच्या प्रवासखर्चाच्या परताव्यासाठी पात्र असतील. यासंदर्भात सर्व संबंधितानी खालील गोष्टींची नोंद घावी
१. त्यानी कुठल्याही वाहनाने व कुठल्याही श्रेणीने प्रवास केला तरी त्यांची प्रवास खर्चाच्या परताव्याची पात्रता वरीलप्रमाणे असेल.
२. त्यांचे निवास स्थानापासून पुणे येथे येण्यासाठी जरी थेट रेल्वे सेवा उपलब्ध नसेल तरी देखील त्यांच्या प्रवासखर्चाच्या परताव्याची रक्कम वरील सुत्रानुसार ठरविली जाईल.
३. वरीलप्रमाणे प्रवासखर्चाचा परतावा, प्रवास केल्याची योग्य ती पुष्टी करणारे तिकीट/बिल/पावती याची मूळ किंवा छायांकीत प्रत सादर केल्यावरच मिळेल. जे सहभागी असे तिकीट/बिल/पावती याची मूळ किंवा छायांकीत प्रत सादर करू शकणार नाहीत ते प्रवासखर्चाच्या परताव्यासाठी अपात्र ठरवले जातील व या संदर्भात कुठल्याही विनंतीचा विचार केला जाणार नाही. वरील क्रमांक ४ मध्ये दर्शविल्याप्रमाणे परिषदेत शोध निबंध सादर करण्यासाठी निवड झालेल्या व्यक्तींची सूची वेबसाईटवर जाहीर झाल्यावर या सूचीमधील भाग घेऊ इच्छिणा-या व वरील ७(इ)नुसार प्रवासखर्चाच्या परताव्यासाठी पात्र असणा-या व्यक्तींनी त्यांच्या शिक्षक परिषदेस उपस्थित राहण्याच्या प्रवासासंबंधीत तिकिट/बिल/पावती याची scanned copy modakmvp@gmail.com या मेल अॅड्रेसवर पाठवावी म्हणजे त्यांच्या प्रवास खर्चाच्या परताव्याची हिशेबपूर्ती शिक्षक परिषदेच्या दिवशी लवकरात लवकर करता येईल.


८. ज्या व्यक्तींच्या शोध निबंधांची शिक्षक परिषदेत सादर करण्यासाठी निवड झाली असेल अशाच व्यक्ती (मुख्य लेखक अथवा एक सहलेखक ) शिक्षक परिषदेत भाग घेऊ शकतील. सहभागी व्यक्तीसमवेत इतर कुठल्याही व्यक्तीस उदाहरणार्थ पती/पत्नी/मूल इत्यादी याना कुठल्याही परिस्थितीत आयसर परीसरात प्रवेश मिळणार नाही. सर्व संबंधितानी या गोष्टीची नोंद घावी की ह्या नियमाचे कटाक्षाने पालन केले जाईल व कुठल्याही परिस्थितीत यास अपवाद केला जाणार नाही/हा नियम शिथील केला जाणार नाही. सहभागींनी शिक्षक परिषदेस येतेवेळी आपल्यासोबत PAN CARD, AADHAR CARD यासारखे फोटो ओळखपत्र जवळ ठेवावे व तसे विचारल्यास आयसरच्या प्रवेश द्वारावर सादर करावे.


९. इतर महत्वपूर्ण माहिती/सूचना
(अ) शिक्षक परिषदेतील सहभागासाठी कुठलेही नोंदणी शुल्क नाही. शिक्षक परिषदेचा कार्यक्रम दिनांक २६.१२.२०१८ रोजी सकाळी सुमारे ९.००/ ९.३० पासून दिनांक २७.१२.२०१८ रोजी दुपारी ३.०० पर्यंत असेल या कालावधीतील सर्व सहभागींची चहा नाश्ता भोजनाची व्यवस्था शिक्षक परिषदेच्या ठिकाणी नि:शुल्क केली जाईल. शिक्षक परिषदेदरम्यान वरील क्रमांक ७(अ) मधील सहभागींची राहण्याची व्यवस्था आयसर परिसरात केली जाणार नाही. वरील क्रमांक ७(आ) व ७ (इ) मधील सहभागींची रहाण्याची व्यवस्था आयसर परिसरात दिनांक २५.१२.२०१८ रोजी संध्याकाळपासून दिनांक २७.१२.२०१८ रोजी कार्यक्रम संपेपर्यंत ( अंदाजे दुपारी ३.०० वाजेपर्यंत) नि:शुल्क केली जाईल. कार्यक्रमाचे वेळापत्रक वर दर्शविलेल्या वेबसाईटवर शिक्षक परिषदेपूर्वी पुरेशा आधी जाहीर केले जाईल तसेच शिक्षक परिषदेत शोध निबंध सादर करण्यासाठी निवड झालेल्या सर्व व्यक्तीना ते मेलद्वारे पाठविले जाईल.निवड झालेल्या सर्व व्यक्तींच्या शोध निबंधांचे सादरीकरण दिनांक २६.१२.२०१८ या एकाच दिवशी होईल. शोध निबंध सादरीकरणाव्यतिरिक्त इतर कार्यक्रमांचे (जसे की विज्ञान /गणिताशी संबंधीत एखाद्या विषयावरील तज्ञांचे व्याख्यान, आयसरमधील श्री अशोक रुपनेर यांचे रोजच्या उपयोगातील अथवा टाकाऊ वस्तू वापरून विज्ञानाच्या संकल्पना समजण्यासाठी केलेले प्रयोग, आयसरच्या प्रयोगशाळाना भेट) आयोजनही शिक्षक परिषदेच्या दोन दिवसाच्या कालावधीत केले जाईल. शोध निबंध सादरीकरण्यासाठी सहभागींच्या संख्येनुसार त्यांची ३/४ गटांत विभागणी केली जाईल व एकाच वेळी समांतर पद्धतीने शोध निबंधांचे सादरीकरण केले जाईल. प्रत्येक गटासाठी एक वर्ग असेल व त्या वर्गात प्रत्येक सहभागी, दोन तज्ञ व त्याच्या गटातील इतर सहभागी यांच्यासमोर आपल्या शोध निबंधाचे सादरीकरण करेल. प्रत्येक गटातील दोन उत्तम सादरीकरण करणा-या सहभागींना उपस्थिती व सहभाग प्रमाणपत्रांव्यतीरिक्त गुणवत्ता प्रमाणपत्रे दिली जातील.
(आ) या शिक्षक परिषदेतील उत्तम सादरीकरण करणा-या ३ ते ५ सहभागींना आयसरतर्फे ३/४ आठवडे इतक्या कालावधीसाठी, त्यांनी निवडलेल्या विज्ञान /गणिताशी संबंधित कुठल्याही विषयावर आयसरमध्ये दोघांच्या (आयसर व सहभागी) सोयीच्या वेळेप्रमाणे इंटर्नशिप करण्याची संधी मिळेल. या इंटर्नशिपचा रहाण्याजेवण्यासहीतचा सर्व खर्च आयसरतर्फे केला जाईल. वर दर्शविल्याप्रमाणे या (वर्ष २०१८ च्या ) शिक्षक परिषदेतील उत्तम सादरीकरण करणा-या ३ ते ५ सहभागींमधील ज्या सहभागींना अशा प्रकारे इंटर्नशिप करण्याची संधी या पूर्वी प्राप्त झाली असेल व ती त्यानी घेतली असेल तर अशी इंटर्नशिप परत एकदा करण्यासाठी त्यांचा विचार केला जाणार नाही.
(इ) २०१७ या वर्षामधील झालेल्या राज्यस्तरीय विज्ञान व गणित शिक्षक परिषदेमधील ३ उत्तम शोध निबंध सादरीकरणे या वेबसाईटवर,अन्य ठिकाणी त्या सहभागींच्या नावांच्या लिंकद्वारे अपलोड केली आहेत.






आयसर, पुणे येथे डिसेंबर २०१७ मध्ये झालेल्या दुस-या राज्यस्तरीय विज्ञान आणि गणित शिक्षक परिषदेतील काही शोध निबंध



मराठी विज्ञान परिषदेचा पत्ता

मराठी विज्ञान परिषद, विज्ञान भवन, वि.ना.पुरव मार्ग, शीव-चुनाभट्टी, मुंबई ४०० ०२२
फोन क्रमांक: ०२२-२४०५४७१४ / २४-२४०५७२६८
इ -मेल: office@mavipamumbai.org
वेबसाइट: www.mavipamumbai.org / www.scienceteacherscongress.org